Sıfır Atık Hareketi 193 ülkeye ulaştı

BİRLEŞMİŞ Milletler İklim Değişikliği Konferansı'nda (COP31), Türkiye'de 2017 yılında başlayan Sıfır Atık Hareketi'nin kürese...

18 Kas 2026 - 10:01 YAYINLANMA

BİRLEŞMİŞ Milletler İklim Değişikliği Konferansı'nda (COP31), Türkiye'de 2017 yılında başlayan Sıfır Atık Hareketi'nin küresel ölçekteki çalışmaları dünyaya tanıtılıyor. Sıfır Atık Vakfı Başkanı ve COP31 Yüksek Düzeyli İklim Şampiyonu Samed Ağırbaş, hareketin 193 ülkede karşılık bulduğunu belirterek, "Biz 86 milyon vatandaşımızla beraber 8 milyar insanın geleceği için çalışıyoruz" dedi.

Antalya'da 9-20 Kasım tarihleri arasında gerçekleştirilen COP31'de, Türkiye'nin çevre ve iklim değişikliğiyle mücadelede yürüttüğü Sıfır Atık Hareketi, uluslararası katılımcılarla buluşturuluyor. Emine Erdoğan'ın himayelerinde 27 Eylül 2017'de başlatılan hareket, atık oluşumunun önlenmesi, kaynakların verimli kullanılması, geri dönüşüm ve yeniden kullanımın yaygınlaştırılmasını hedefliyor. Türkiye'de başlayan ve Birleşmiş Milletler (BM) çatısı altında uluslararası bir çevre hareketine dönüşen sıfır atık yaklaşımı, COP31'in de önemli gündem başlıkları arasında yer alıyor.

'COP TARİHİNDE BİR İLK'

COP31 kapsamında DHA'ya özel açıklamalarda bulunan Sıfır Atık Vakfı Başkanı Samed Ağırbaş, Türkiye'nin tarihi bir toplantıya ev sahipliği yaptığını söyledi. Konferansa 190'dan fazla ülkenin ve 100'den fazla devlet başkanı ile devlet başkanı düzeyinde ismin katıldığını belirten Ağırbaş, "Birleşmiş Milletler 30 yıldır COP toplantılarını düzenliyor. Bu 31'incisi. Ama 31'inci COP toplantısında bazı yenilikler var. İlk defa COP tarihinde sıfır atık, COP'un ana gündem maddeleri arasına girdi ve COP toplantısında baştan aşağı sıfır atık konuşuluyor. Sayın Emine Erdoğan Hanımefendi'nin liderliğinde başlayan Sıfır Atık Hareketi, COP'a damgasını vurdu" diye konuştu.

'GLOBAL BİR HAREKETE DÖNÜŞTÜ'

Sıfır Atık Müzesi'nde gerçekleştirilen röportajda, hareketin uluslararası gelişimini anlatan Ağırbaş, "Şu an içinde bulunduğumuz alan Sıfır Atık Müzesi. Burada 2017 yılında başlayan Sıfır Atık Hareketi'ni misafirlerimize anlatıyoruz. Bu Sıfır Atık Hareketi, bugün dünyanın 193 ülkesinde karşılık bulan global bir harekete dönüştü. Sayın Emine Erdoğan Hanımefendi'nin liderliğinde 2022 yılında Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarihi bir karar alarak 30 Mart'ı Sıfır Atık Günü olarak ilan etti ve yine Birleşmiş Milletler çatısı altında bir Sıfır Atık Danışma Kurulu kurarak bu danışma kurulunun başkanlığına Sayın Emine Erdoğan Hanımefendi seçildi" dedi.

'İŞ BİRLİĞİ ANLAŞMALARI İMZALIYORUZ'

Sıfır atık yaklaşımının dünyanın farklı bölgelerinde yaygınlaştırılması amacıyla uluslararası temasların sürdüğünü belirten Ağırbaş, "Türkiye için bunlar büyük adımlar ve biz 86 milyon vatandaşımızla beraber 8 milyar insanın geleceği için çalışıyoruz. Yine dünyanın farklı bölgelerinde ikili görüşmelerimiz oluyor. Devlet başkanları, bakanlar seviyesindeki isimlerle görüşmelerimiz oluyor. Sıfır Atık Projesi'ni dünyanın farklı ülkelerinde insanlar uygulamak istiyor. Çeşitli uluslararası kuruluşlarla iş birliği anlaşmaları imzalıyoruz. Türkiye adına bu etkinlik, COP31, çok verimli geçiyor, faydalı geçiyor" diye konuştu.

3 BİN 700 METREKARELİK MÜZE

COP31'in Mavi Bölgesi'nde Sıfır Atık Vakfı tarafından kurulan Sıfır Atık Müzesi, 3 bin 700 metrekarelik alanıyla konferansın dikkat çeken merkezlerinden biri oldu. Emine Erdoğan'ın katılımıyla 12 Kasım'da açılan müze, beş yapraklı mimari tasarımıyla Türkiye'nin 2017'den bu yana yürüttüğü sıfır atık çalışmalarını anlatıyor. Her biri ortalama 400 metrekare büyüklüğündeki beş tematik bölümde hareketin gelişimi, uluslararası iş birlikleri, sürdürülebilir yaşam uygulamaları ve çevresel sorumluluklar ele alınıyor. Müze bünyesinde uluslararası forumların, konferansların ve toplantıların düzenlenebileceği alanlar da bulunuyor.

2035'E MESAJ BIRAKIYORLAR

Müzede ziyaretçiler yalnızca sergileri izlemekle kalmıyor, etkileşimli uygulamalara da katılabiliyor. Dokunmatik ekranlar aracılığıyla Küresel Sıfır Atık İyi Niyet Beyanı'nı imzalayan katılımcılara dijital sertifika gönderiliyor. Bir başka bölümde ziyaretçiler, kamera karşısına geçerek 2035 yılına yönelik çevre ve gelecek mesajlarını kaydedebiliyor. 'Ya Şöyle Olsaydı?' isimli uygulamada, günlük tüketim alışkanlıklarının değiştirilmesiyle çevreye sağlanabilecek katkılar anlatılıyor. Sıfır Atık Zaman Tüneli'nde ise hareketin 2017-2026 yılları arasındaki gelişimi fotoğraflar ve dijital içeriklerle aktarılıyor.

ZEYTİN AĞACINA DİLEK

Müzenin dikkat çeken bölümlerinden birini de yaklaşık 30 yaşındaki canlı zeytin ağacı oluşturuyor. 'Geleceğe Dilek Ağacı' uygulamasında ziyaretçiler, yaprak şeklindeki kağıtlara daha temiz ve yaşanabilir bir dünya için dileklerini yazıp ağaca asıyor. Müzedeki 'Görünmeyen Atık' sergisinde ise bir fincan kahvenin üretiminden tüketimine kadar ortaya çıkan çevresel etkiler üzerinden kaynak kullanımına dikkat çekiliyor. Atıklardan üretilen sanat eserlerinin de sergilendiği müzede, 'Bir Günde Değişen Dünya' isimli deneyimle bireysel tercihlerin çevre üzerindeki etkileri anlatılıyor.

İSRAFSIZ TÜRK MUTFAĞI

COP31 kapsamında hayata geçirilen bir diğer uygulama, 'Sıfır Atık Mutfağı Harman' oldu. Geleneksel Türk mutfağının israfı önlemeye yönelik alışkanlıklarını günümüz gastronomisiyle bir araya getiren projede, yemek hazırlığında kullanılan malzemelerin mümkün olduğunca bütününden yararlanılması amaçlanıyor. Osmanlı mutfağı ile Anadolu'nun farklı bölgelerinden tariflerin sunulduğu mutfakta, mevsiminde yetişen sebze, meyve, tahıl ve otlar kullanılıyor. Taş fırında hazırlanan yemekler ve geleneksel pişirme teknikleriyle Türk mutfak kültürü uluslararası katılımcılara tanıtılıyor.

KABUKTAN REÇEL, KILÇIKTAN ÇORBALIK SU

Sıfır Atık Mutfağı'nın en dikkat çekici uygulamalarından biri, yemek hazırlığında ayrılan malzemelerin farklı ürünlere dönüştürülmesi. Örneğin ayva tatlısı hazırlanırken ayrılan kabuklar şerbete aroma vermek için kullanılırken, portakal ve mandalina kabuklarından reçel ve şekerleme yapılıyor. Balıkların fileto haline getirilmesi sırasında ayrılan temiz kılçık ve iskeletlerden aromatik balık suyu hazırlanıyor, kılçıksız et parçaları ise balık köftesine dönüştürülüyor. Balkabağının çekirdekleri kavrularak, etli kısımları marmelat yapılarak değerlendiriliyor. Servise çıkmamış ekmek parçaları galeta ve kıtıra, yoğurt süzme suyu hamur ve çorba tariflerinde kullanılan bir malzemeye dönüşüyor.

ATIKLARIN YOLCULUĞU

Mutfakta oluşturulan 'Döngü Sergisi'nde, yemeklerin hazırlanması sırasında ayrılan malzemelerin nasıl yeniden değerlendirildiği ziyaretçilere gösteriliyor. Her ürünün hangi yemekten elde edildiği ve nerede kullanıldığı anlatılıyor. Uygulamada yalnızca hazırlık aşamasında ayrılan, temiz, izlenebilir ve gıda kullanımına uygun parçalar yeniden gıda üretiminde değerlendiriliyor. Masaya ulaşmış yiyecekler ve tabaklardan dönen yemekler yeniden gıda üretimine dahil edilmiyor. Böylece gıda güvenliği korunurken kaynakların verimli kullanılması hedefleniyor.

OSMANLI'DAN DÜNYAYA LEZZETLER

Sıfır Atık Mutfağı Harman'da beş farklı gastronomi koleksiyonu bulunuyor. 'Miras' bölümünde Osmanlı mutfağından esinlenen mutancana gibi yemekler, 'Ocak' bölümünde tandır kuzu ve firik pilavı, 'Kıyı' bölümünde Ege, Akdeniz ve Karadeniz mutfaklarından örnekler sunuluyor. 'Helvahane' bölümünde Osmanlı tatlı ve şerbet geleneği yaşatılırken, 'Dünya Mutfağının Türk Lehçesi' koleksiyonunda tarhana ramen, firik risotto ve mantı gyoza gibi farklı mutfakların Türk malzemeleriyle yeniden yorumlandığı yemekler yer alıyor.

90 MİLYON TON ATIK KAZANILDI

Sıfır Atık Vakfı'nın verilerine göre; Türkiye'de 217 bin bina ve yerleşkede Sıfır Atık Yönetim Sistemi uygulanıyor. Türkiye'nin 2017 yılında yüzde 13 olan geri kazanım oranı 2025 yılında yüzde 37,53'e yükseldi. Aynı dönemde 90 milyon ton atığın geri kazanılmasıyla ekonomiye 365 milyar liralık katkı sağlandı. Türkiye'nin geri kazanım oranını 2035 yılında yüzde 60'a, 2053 yılında yüzde 70'e yükseltmesi hedefleniyor. Sıfır Atık Vakfı, bu hedefler doğrultusunda 81 ilde çalıştaylar düzenleyerek yerel yönetimler, üniversiteler, kamu kurumları ve sivil toplum kuruluşlarıyla ortak çalışmalar yürütüyor.

İSTANBUL'A KÜRESEL HEDEF

Sıfır Atık Vakfı'nın uluslararası hedefleri arasında İstanbul'un, dünyanın sıfır atık merkezlerinden biri haline getirilmesi de bulunuyor. Önümüzdeki 5 yıl içinde 10'dan fazla uluslararası kuruluşun İstanbul'da sıfır atık çalışmalarına yönelik ofis açması hedefleniyor. Haziran 2026'da İstanbul'da düzenlenen Sıfır Atık Forumu'na 183 ülkeden 5 binden fazla katılımcı katılırken, Sıfır Atık Festivali 1 milyondan fazla ziyaretçiyi ağırladı. Vakıf, UNICEF ve diğer BM kuruluşlarıyla çocukların iklim eylemine katılımı, sürdürülebilir şehirler ve döngüsel ekonomi alanlarında da iş birlikleri yürütüyor.

120 SULAK ALAN İÇİN ÇALIŞMA

Vakfın çevre koruma faaliyetleri arasında Türkiye'deki sulak alanlar ve deniz ekosistemleri de bulunuyor. Önümüzdeki 2 yılda 120'den fazla sulak alan, göl ve dereye yönelik çalışma yapılması planlanıyor. Antalya'da uydu takip cihazı takılarak Akdeniz'e bırakılan 'Hanzala' isimli yeşil deniz kaplumbağasının hareketleri bilim insanları tarafından izleniyor. Tavşan Adası'ndaki deniz koruma çalışmalarından elde edilen deneyimin Antalya Üç Adalar bölgesine aktarılması da değerlendiriliyor. Plastik kirliliğiyle mücadele kapsamında Antalya'nın da aralarında bulunduğu Akdeniz kıyısındaki illerde toplantılar düzenlenirken, atıkların denizlere ulaşmasının önlenmesi için çalışmalar sürdürülüyor.

10 MİLYAR LİRALIK HEDEF

Sıfır Atık Vakfı, çevre ve iklim çalışmalarının finansmanına yönelik projeler de yürütüyor. VakıfBank ile imzalanan stratejik iş birliği protokolü kapsamında oluşturulan Sıfır Atık ve Döngüsel Ekonomi Finansman Paketi ile ilk aşamada 500'den fazla kurum ve projeye ulaşılması, 10 milyar liralık kredi hacmi oluşturulması hedefleniyor. İstanbul Teknik Üniversitesi ile kurulan Sıfır Atık Enstitüsü'nde ise Ekim 2026 itibarıyla yüksek lisans eğitimi başladı. Vakıf, eğitimden bilimsel araştırmalara, uluslararası diplomasiden çevre koruma çalışmalarına kadar farklı alanlarda yürüttüğü faaliyetlerle Türkiye'de başlayan Sıfır Atık Hareketi'nin küresel ölçekte yaygınlaştırılmasını amaçlıyor.

Kaynak :
DHA

YORUMLAR

Maksimum karakter sayısına ulaştınız.

Kalan karakter: